در آسانسورهای گیربکسی، کوپلینگ موتور آسانسور محور موتور را به محور ورودی گیربکس وصل می‌کند و گشتاور را منتقل می‌کند. در بیشتر این سیستم‌ها کاسهٔ کوپلینگ سطح کار ترمز هم هست، پس سلامت آن هم به حرکت نرم و هم به توقف ایمن ربط دارد.
در این مطلب کاربرد کوپلینگ، علائم خرابی، روش تعویض و نکات هم‌محوری را توضیح می‌دهیم.
شرکت لکتور با مدیریت رضا ظهره‌وند، در زمینه فروش، نصب، تعمیر، سرویس و نوسازی آسانسور و پله‌برقی فعالیت می‌کند. این مجموعه خدمات تخصصی تعمیر انواع موتورهای گیربک
بازدید کوپلینگ و ترمز، قطع و ایزوله‌سازی برق، باز کردن قطعات و آزمون حرکت فقط توسط متخصص مجاز و پس از ایمن‌سازی انجام می‌شود. مراحل زیر برای شناخت روند کار است؛ مدیر یا ساکن فقط نشانه‌های شنیده یا احساس‌شده از محل امن را گزارش کند و وارد موتورخانه یا نزدیک قطعات نشود.
کوپلینگ در موتور آسانسور چه وظیفه‌ای دارد؟
- انتقال گشتاور از موتور به گیربکس.
- جذب بخشی از ضربه و لرزش با لاستیک‌ها یا المان‌های انعطاف‌پذیر.
- جبران ناهم‌محوری جزئی بین دو محور.
- سطح ترمز: در بسیاری از موتورهای گیربکسی، لنت‌های ترمز روی کاسهٔ کوپلینگ عمل می‌کنند.
موتورهای گیرلس کوپلینگ به این شکل ندارند، چون فلکه مستقیم روی محور موتور است. برای آشنایی با تفاوت دو سیستم، آسانسور گیربکسی یا گیرلس را بخوانید.
علائم خرابی کوپلینگ
- ضربه یا تق‌تق هنگام راه افتادن و توقف
- لرزش موتورخانه که با سرعت بیشتر می‌شود
- ترک، پارگی یا ساییدگی لاستیک‌های کوپلینگ
- لقی و بازی محسوس بین موتور و گیربکس
- سایش ناهمگون یا خط افتادن روی کاسهٔ ترمز
- گرم شدن غیرعادی محل کوپلینگ
بعضی از این نشانه‌ها با خرابی بلبرینگ یا گیربکس مشترک است؛ تشخیص دقیق را در لرزش موتور آسانسور و عیب‌یابی صدای موتور آسانسور توضیح داده‌ایم.
علت خرابی زودرس کوپلینگ
| علت | اثر |
|---|---|
| ناهم‌محوری موتور و گیربکس | فشار دائمی روی لاستیک‌ها و پارگی سریع |
| شل شدن پیچ‌های شاسی | جابه‌جا شدن موتور و ایجاد ضربه |
| تنظیم نادرست ترمز | گرما و سایش کاسه |
| روغن روی کاسه یا لاستیک‌ها | فرسایش لاستیک و کاهش اصطکاک ترمز |
| شروع و توقف خشن به‌علت تنظیم درایو | ضربهٔ مکرر به المان‌های انعطاف‌پذیر |
تعویض کوپلینگ چطور انجام می‌شود؟
- ایمن کردن کابین و وزنه و قطع برق طبق اصول ایمنی.
- آزاد کردن ترمز و باز کردن کوپلینگ.
- بررسی محورها، خار و جای خار.
- نصب لاستیک یا کوپلینگ جدید هم‌مشخصات.
- تنظیم هم‌محوری موتور و گیربکس؛ مهم‌ترین مرحله.
- تنظیم دوبارهٔ ترمز روی کاسه.
- تست حرکت بی‌بار و باردار و بررسی دقت توقف.
تعویض لاستیک بدون اصلاح هم‌محوری، فقط زمان خرابی بعدی را عقب می‌اندازد.
ارتباط کوپلینگ با ترمز
چون لنت‌ها روی کاسهٔ کوپلینگ کار می‌کنند، کاسهٔ ساییده یا آغشته به روغن مستقیماً روی قدرت ترمز اثر می‌گذارد. هنگام بررسی کوپلینگ، وضعیت لنت‌ها و فاصلهٔ آن‌ها هم بررسی می‌شود. اطلاعات بیشتر در لنت ترمز آسانسور.
نگهداری کوپلینگ در سرویس دوره‌ای
- بازدید چشمی لاستیک‌ها و کاسه
- کنترل پیچ‌ها و لقی
- رفع نشتی روغن گیربکس که به کاسه می‌رسد
- بررسی صدای کوپلینگ در شروع و توقف
انواع کوپلینگ موتور آسانسور
کوپلینگ موتور آسانسور در موتورهای گیربکسی معمولاً از نوع انعطاف‌پذیر است: دو نیمهٔ فلزی که روی محور موتور و محور گیربکس سوار می‌شوند و بین آن‌ها المان‌های لاستیکی یا پین‌های لاستیک‌دار قرار می‌گیرد. در بسیاری از مدل‌ها نیمهٔ سمت گیربکس به شکل کاسه است و لنت‌های ترمز روی آن کار می‌کنند. شکل و ابعاد کوپلینگ موتور آسانسور بسته به برند موتور و گیربکس متفاوت است، به همین دلیل قطعهٔ جایگزین باید دقیقاً هم‌مشخصات باشد.
در برخی موتورهای قدیمی، لاستیک‌های کوپلینگ به‌صورت قطعه‌ای جداگانه تأمین می‌شوند و تعویض آن‌ها بدون تعویض کل کوپلینگ ممکن است. در مدل‌های دیگر، کاسه یا بدنهٔ کوپلینگ هم ساییده می‌شود و تعمیر یا ساخت دوبارهٔ آن لازم است.
هم‌محوری؛ مهم‌ترین نکته در کوپلینگ موتور آسانسور
بیشترین خرابی‌های زودرس کوپلینگ موتور آسانسور از ناهم‌محوری می‌آید. اگر محور موتور و محور گیربکس دقیقاً در یک امتداد نباشند، لاستیک‌ها در هر دور چرخش تحت فشار نوسانی قرار می‌گیرند، گرم می‌شوند و ترک می‌خورند. همین ناهم‌محوری به بلبرینگ‌های موتور و گیربکس هم بار اضافه وارد می‌کند. در کارگاه و در محل، هم‌محوری با ابزار اندازه‌گیری کنترل و با جابه‌جایی و لایی‌گذاری زیر موتور اصلاح می‌شود.
بعد از هر جابه‌جایی موتور، تعویض بلبرینگ یا تعمیر گیربکس، کنترل دوبارهٔ هم‌محوری ضروری است؛ وگرنه کوپلینگ نو هم عمر کوتاهی خواهد داشت. ارتباط این موضوع با لرزش را در لرزش موتور آسانسور توضیح داده‌ایم.
کوپلینگ موتور آسانسور و ایمنی ترمز
چون در بسیاری از آسانسورهای گیربکسی ترمز روی کاسهٔ کوپلینگ عمل می‌کند، سطح کاسه باید صاف، تمیز و بدون روغن باشد. روغن نشتی از کاسه‌نمد ورودی گیربکس می‌تواند مستقیماً به این سطح برسد و اصطکاک ترمز را کم کند. به همین دلیل هنگام بررسی کوپلینگ موتور آسانسور، نشتی روغن هم کنترل می‌شود. جزئیات را در نشتی روغن گیربکس ببینید.
چه زمانی کوپلینگ در کارگاه تعمیر می‌شود؟
تعویض لاستیک‌ها و تنظیم هم‌محوری معمولاً در محل انجام می‌شود. اما اگر کاسه خط افتاده، ترک دارد یا جای خار روی محور آسیب دیده است، قطعه باید برای تراشکاری، ترمیم یا ساخت به کارگاه منتقل شود. در کارگاه لکتور، این کار همراه با بررسی کامل موتور و گیربکس انجام می‌شود تا علت ریشه‌ای خرابی کوپلینگ موتور آسانسور هم رفع شود.
چک‌لیست مدیر ساختمان
- ضربه هنگام راه افتادن یا توقف حس می‌شود؟
- صدای تق‌تق از موتورخانه شنیده می‌شود؟
- آیا سرویسکار در گزارش قبلی رد روغن زیر گیربکس یا روی کاسهٔ ترمز ثبت کرده است؟ مدیر برای بررسی آن وارد موتورخانه نشود.
- اخیراً موتور یا گیربکس تعمیر یا جابه‌جا شده است؟
اشتباهات رایج در تعویض کوپلینگ موتور آسانسور
- استفاده از لاستیک غیرهم‌سایز: لاستیک کوچک‌تر لقی ایجاد می‌کند و بزرگ‌تر فشار اضافه به محورها می‌آورد.
- نصب بدون تمیز کردن محور و جای خار: نیمهٔ کوپلینگ درست ننشسته و لنگی ایجاد می‌شود.
- فراموش کردن تنظیم دوبارهٔ ترمز: بعد از باز و بسته کردن کوپلینگ، فاصلهٔ لنت‌ها باید دوباره تنظیم شود.
- تست نکردن حرکت باردار: بعضی ایرادهای کوپلینگ فقط زیر بار خودشان را نشان می‌دهند.
در کارگاه لکتور، کوپلینگ موتور آسانسور بخشی از یک مجموعه دیده می‌شود: موتور، کوپلینگ، ترمز و گیربکس. تجربه نشان داده که کوپلینگ معمولاً قربانی مشکل دیگری است؛ ناهم‌محوری، نشتی روغن یا تنظیم خشن درایو. وقتی فقط قطعهٔ آسیب‌دیده عوض شود و علت اصلی بماند، مدیر ساختمان چند ماه بعد دوباره با همان ضربه و صدا روبه‌رو می‌شود. به همین دلیل در گزارش تعمیر، علت خرابی کوپلینگ موتور آسانسور هم ثبت می‌شود.
اگر موتور شما به تعمیر اساسی نیاز دارد، مطالب مرتبط با تعمیر موتور گیربکسی و گیربکس را هم ببینید تا تصویر کاملی از گزینه‌ها داشته باشید.
تعمیر کوپلینگ و موتور در لکتور
کارشناسان لکتور هنگام بررسی کوپلینگ، کل مجموعهٔ موتور، ترمز و گیربکس را می‌سنجند تا علت اصلی خرابی رفع شود. کارها با گارانتی تعمیر انجام می‌شود. برای دیدن خدمات کامل، صفحهٔ تعمیر و بازسازی موتور آسانسور را ببینید.
در بسیاری از موارد، ایراد کوپلینگ موتور آسانسور به فرسودگی لاستیک‌ها یا پین‌ها محدود است و با تعویض آن‌ها و تنظیم هم‌راستایی برطرف می‌شود.
پس از تعویض کوپلینگ موتور آسانسور، فاصله و هم‌راستایی دو نیمه با ابزار اندازه‌گیری کنترل می‌شود؛ ناهم‌راستایی عمر کوپلینگ موتور آسانسور را کوتاه می‌کند. بررسی لقی کوپلینگ موتور آسانسور در هر سرویس فقط بر عهدهٔ تکنسین مجاز و پس از ایمن‌سازی است.
سوالات متداول
کوپلینگ موتور آسانسور هر چند وقت عوض می‌شود؟
زمان ثابتی ندارد و به هم‌محوری، تعداد سفر و تنظیم درایو بستگی دارد؛ در سرویس دوره‌ای وضعیت آن بررسی می‌شود.
فقط لاستیک کوپلینگ را می‌شود عوض کرد؟
اگر کاسه و بدنهٔ کوپلینگ سالم باشد بله؛ اما هم‌محوری هم باید کنترل شود.
موتور گیرلس کوپلینگ دارد؟
نه به شکل موتورهای گیربکسی؛ فلکه مستقیم روی محور موتور نصب است.
ضربه هنگام توقف همیشه از کوپلینگ است؟
نه؛ ترمز و تنظیم درایو هم ممکن است علت باشند. عیب‌یابی لازم است.
هزینهٔ تعویض کوپلینگ چقدر است؟
به نوع کوپلینگ و نیاز به اصلاح هم‌محوری بستگی دارد و پس از بازدید کتبی اعلام می‌شود.
کوپلینگ موتور آسانسور را می‌شود در محل تعمیر کرد؟
تعویض لاستیک‌ها و تنظیم هم‌محوری معمولاً در موتورخانه انجام می‌شود؛ اما اگر کاسه ترک دارد یا جای خار روی محور آسیب دیده، قطعه برای ترمیم یا ساخت به کارگاه منتقل می‌شود.
خرابی کوپلینگ روی ترمز اثر دارد؟
بله؛ در بسیاری از موتورهای گیربکسی لنت‌ها روی کاسهٔ کوپلینگ کار می‌کنند و کاسهٔ ساییده یا روغنی می‌تواند قدرت ترمز را کم کند. به همین دلیل بعد از هر تعمیر کوپلینگ، ترمز هم تنظیم و تست می‌شود.
مطالب مرتبط لکتور: تعمیر موتور آسانسور، لنت ترمز آسانسور، گیربکس و فلکه، قطعات موتور آسانسور.
جمع‌بندی
کوپلینگ قطعهٔ کوچکی است که سلامت حرکت و ترمز آسانسور گیربکسی به آن وابسته است. اگر هنگام راه افتادن یا توقف ضربه حس می‌کنید، درخواست بازدید ثبت کنید تا کارشناس لکتور کوپلینگ و ترمز را بررسی کند.
درخواست بازدید و استعلام: برای ثبت درخواست به صفحه تماس لکتور مراجعه کنید.
لکتور
نیاز به بازدید فنی یا تعمیر فوری دارید؟
برای مراکز تجاری، اداری و ایستگاه‌ها، تیم لکتور با برآورد کتبی و اجرای غیرکاری آماده اعزام است.