صدای ترمز آسانسور معمولاً در لحظهٔ شروع حرکت یا توقف شنیده می‌شود: جیغ فلزی، سایش خشک یا صدای تق. این صدا برای ساکنان آزاردهنده است و می‌تواند نشانهٔ لنت نازک، کاسهٔ آلوده به روغن یا فاصلهٔ نادرست باشد.
در این راهنما تفاوت صدای ترمز آسانسور با صدای موتور، علت‌های رایج، خطر نادیده گرفتن آن و روند رفع در لکتور را می‌خوانید.
شرکت لکتور با مدیریت رضا ظهره‌وند، در زمینه فروش، نصب، تعمیر، سرویس و نوسازی آسانسور و پله‌برقی فعالیت می‌کند. این مجموعه خدمات تخصصی تعمیر انواع موتورهای گیربک
صدای ترمز آسانسور را از صدای موتور جدا کنید
صدای ترمز آسانسور کوتاه و هم‌زمان با آزاد یا درگیر شدن کفشک‌های ترمز است. زوزه یا غرش یکنواخت در طول مسیر بیشتر از بلبرینگ یا گیربکس می‌آید و در مطلب صدای موتور آسانسور بررسی شده است. از نگهبان بخواهید بگوید صدا دقیقاً در شروع است، در توقف، یا هر دو؛ همین تفکیک به تفکیک علت‌های احتمالی کمک می‌کند.
اگر صدای ترمز آسانسور با لرزش شاسی موتور همراه است، احتمال سایش ناهمگون کاسه یا لق بودن بازوی ترمز بیشتر می‌شود.
نشانه‌ها و علت‌های احتمالی ترمز
| علت | نشانهٔ معمول | اقدام رایج |
|---|---|---|
| لنت نازک یا سخت‌شده | جیغ هنگام درگیری | تعویض لنت هم‌مشخصات |
| روغن روی کاسه یا لنت | صدا + ترمز نرم/ضعیف | رفع نشتی و تمیزکاری/تعویض |
| فاصلهٔ نامناسب لنت و کاسه | تق یا سایش یک‌طرفه | تنظیم فاصله |
| کاسهٔ شیاردار یا تاب‌دار | لرزش و صدای دوره‌ای | تراش یا تعویض کاسه |
| توقف خشن به‌خاطر درایو | ضربه همراه صدا | تنظیم منحنی توقف |
اگر صدای ترمز آسانسور با بوی سوختگی همراه شد، استفاده از آسانسور را متوقف کنید و فوراً با سرویسکار تماس بگیرید؛ در صورت دود، آتش یا خطر فوری با آتش‌نشانی تماس بگیرید. وارد موتورخانه نشوید؛ قطع و ایزوله‌سازی برق فقط بر عهدهٔ فرد مجاز و پس از ایمن‌سازی است.
چرا نباید صدای ترمز آسانسور را جدی نگرفت؟
لنت فرسوده یا سطح روغنی، اصطکاک لازم برای توقف را کم می‌کند. در قطع برق یا توقف اضطراری، عملکرد توقف و نگه‌داشتن کابین می‌تواند مختل شود. بنابراین صدای ترمز آسانسور فقط یک مشکل آکوستیک نیست؛ به ایمنی توقف گره خورده است.
جزئیات تعویض لنت در لنت ترمز آسانسور و نقش روغن نشتی در نشتی روغن گیربکس آسانسور آمده است.
مراحل عیب‌یابی در موتورخانه
تمام موارد این بخش، از مشاهدهٔ ترمز و بررسی ضخامت لنت و بوبین تا آزمون‌های بار و بی‌بارِ ذکرشده در این مقاله، شرح کار فرد مجاز پس از ایمن‌سازی است؛ مدیر ساختمان برای این بررسی‌ها وارد موتورخانه نمی‌شود و هیچ‌یک از آزمون‌ها را انجام نمی‌دهد.
- ایمن‌سازی و مشاهدهٔ باز و بسته شدن ترمز در یک سفر آزمایشی بدون مسافر.
- اندازه‌گیری ضخامت لنت و فاصله تا کاسه طبق توصیهٔ سازنده.
- بررسی آلودگی روغن روی کاسه، لنت و اطراف کوپلینگ.
- کنترل بوبین، فنر و لقی بازوی ترمز.
- اگر ضربه نرم‌افزاری است، مرور پارامترهای شتاب منفی درایو.
رفع اصولی صدای ترمز آسانسور یعنی حذف علت؛ روغن‌کاری کاسه برای کم کردن جیغ مطلقاً ممنوع است چون ترمز را ضعیف می‌کند.
اقداماتی که مدیر ساختمان می‌تواند انجام دهد
- ثبت ساعت و شرایط شنیدن صدا (با بار / بی‌بار، بالا / پایین).
- گزارش نشانه‌های مشاهده‌شده از محل امن به سرویسکار؛ بازدید زیر گیربکس و بررسی نشتی در موتورخانه فقط توسط فرد مجاز و پس از ایمن‌سازی انجام شود.
- جلوگیری از ریست‌های مکرر اگر خطا همراه صدا ظاهر می‌شود.
- هماهنگی زمان بازدید تا تکنسین بتواند تست حرکت کند.
باز کردن مجموعهٔ ترمز، تنظیم پیچ‌ها یا تعویض لنت بدون ابزار و دانش لازم می‌تواند ترمز را از تنظیم خارج کند.
برای ثبت مسئولیت پیگیری صدای ترمز در بازدیدهای دوره‌ای، بندهای نمونه قرارداد سرویس و نگهداری آسانسور را بررسی کنید. الزامات بازرسی رسمی را نیز جدا از سرویس روزمره، در راهنمای استاندارد ادواری آسانسور بخوانید.
رفع صدای ترمز آسانسور در لکتور
پس از عیب‌یابی، در صورت نیاز لنت تعویض، سطوح طبق دستور سازنده بررسی و پاک‌سازی و فاصله تنظیم می‌شود؛ تعمیر سطح یا تعویض قطعه به حدود مجاز سازنده وابسته است. اگر منشأ روغن باشد، نشتی هم رفع می‌شود تا صدا برنگردد. هزینهٔ کار مرتبط با صدای ترمز آسانسور پیش از شروع کتبی اعلام و تعمیر با گارانتی انجام می‌شود. خدمات مرتبط را در تعمیر موتور آسانسور ببینید.
پس از کار، چند توقف آزمایشی در طبقات مختلف انجام می‌شود تا هم سکوت و هم قدرت ترمز تأیید شود.
تفاوت صدای خشک و صدای ناشی از روغن
جیغ خشک معمولاً به لنت سخت یا فاصلهٔ کم مربوط است و با تعویض و تنظیم آرام می‌شود. اگر کاسه چرب باشد، باید منبع نشتی هم بسته شود وگرنه لنت نو زود آلوده می‌شود.
در برج‌های اداری، تست ترمز را در ساعت خلوت هماهنگ کنید تا چند توقف آزمایشی بدون مزاحمت مسافر ممکن باشد.
سه موقعیت برای تفکیک منشأ صدا
سناریوی اول: صدا فقط هنگام رسیدن به یک طبقه شنیده می‌شود. این مشاهده الزاماً از خود ترمز نیست؛ تکنسین باید محل صدا و ارتباط آن با توقف را بررسی کند تا صدای درب یا قطعهٔ دیگری با ترمز اشتباه نشود.
سناریوی دوم: صدا بعد از تعویض روغن گیربکس یا نشتی جدید شروع شده. احتمال آلودگی کاسه به روغن بالاست و باید نشتی و تمیزکاری با هم انجام شود.
سناریوی سوم: بعد از تنظیم درایو، توقف‌ها خشن شده و صدای ترمز آسانسور همراه ضربه است. اینجا اول منحنی توقف بررسی می‌شود، بعد مکانیک ترمز.
آزمون‌های لازم پس از تنظیم ترمز
پس از کار باید چند توقف با بار و بی‌بار در جهت بالا و پایین انجام شود، دمای کاسه کنترل و ضخامت لنت در گزارش نوشته شود. اگر نشتی رفع شده، پیگیری بازگشت روغن در بازدیدهای بعدی را به سرویسکار مجاز بسپارید؛ مدیر نباید برای این بررسی وارد موتورخانه شود.
مدیر ساختمان بهتر است تاریخ تعویض لنت را در دفترچه علامت بزند تا دورهٔ بازدید بعدی مشخص باشد. ارتباط این کار با صفحه تخصصی تعمیر موتور و لنت ترمز را در گزارش ذکر کنید.
اگر پس از تعمیر دوباره همان صدا شنیده شد، همان گزارش نشان می‌دهد آیا تنظیم جابه‌جا شده یا آلودگی تکرار شده است. در ساختمان‌های پرتردد، بازدید کوتاه کنترل بعد از تعمیر توصیه می‌شود.
سوالات متداول
آیا جیغ ترمز همیشه خطرناک است؟
هر صدای ترمز آسانسور که تازه ظاهر شده یا شدیدتر شده باید بررسی شود؛ به‌خصوص با بو یا داغی.
می‌شود با روغن‌کاری صدا را خواباند؟
خیر؛ روغن روی کاسه ترمز را ضعیف و خطرناک می‌کند.
بعد از تعویض لنت هنوز صدا هست؛ چرا؟
ممکن است کاسه آسیب دیده یا فاصله درست تنظیم نشده باشد.
هزینه رفع چقدر است؟
به لنت، کاسه و نیاز به رفع نشتی بستگی دارد و کتبی اعلام می‌شود.
ترمز موتور گیرلس هم ممکن است صدا بدهد؟
بله؛ ترمز گیرلس هم سطح درگیری و لنت دارد و همان منطق عیب‌یابی را دارد.
مطالب مرتبط لکتور: لنت ترمز آسانسور، تعمیرات موتور در لکتور، صدای موتور، نشتی روغن گیربکس.
جمع‌بندی
این صدا را جدی بگیرید. در بیشتر موارد با تعویض لنت، تمیزکاری کاسه و تنظیم فاصله رفع می‌شود، به شرطی که علت روغن یا تنظیم درایو هم بررسی شود. برای بازدید، درخواست ثبت کنید.
زمان شنیدن صدا و مدل موتور را برای هماهنگی بررسی ترمز به تیم فنی لکتور اعلام کنید.
لکتور
نیاز به بازدید فنی یا تعمیر فوری دارید؟
برای مراکز تجاری، اداری و ایستگاه‌ها، تیم لکتور با برآورد کتبی و اجرای غیرکاری آماده اعزام است.