وقتی دکمهٔ احضار را می‌زنید و کابین تکان نمی‌خورد، معمولاً اولین سؤال این است که ایراد از کجاست. گاهی از موتورخانه هیچ صدایی نمی‌آید و گاهی فقط یک ویز یا وزوز ممتد شنیده می‌شود و بعد همه چیز قطع می‌شود. این دو حالت دو داستان متفاوت دارند. در این مقاله توضیح می‌دهیم وقتی موتور آسانسور روشن نمی‌شود یا فقط ویز می‌کند، چه علت‌هایی پشت آن است، چه کارهایی برای مدیر ساختمان بی‌خطر است و از کجا به بعد باید کار را به سرویس‌کار سپرد. اگر عیب به خود موتور برسد، راه درست تعمیر موتور آسانسور با عیب‌یابی دقیق است، نه آزمون و خطا.
اول تشخیص بدهید: سکوت کامل یا ویز بدون چرخش؟
قبل از هر حدسی، به صدای موتورخانه دقت کنید. همین یک نشانه مسیر عیب‌یابی را نصف می‌کند.
- سکوت کامل: یعنی برق اصلاً به سیم‌پیچ موتور نرسیده است. ایراد معمولاً در مسیر فرمان، کنتاکتورها، مدار ایمنی یا تغذیهٔ اصلی است و خود موتور اغلب سالم است.
- ویز یا وزوز بدون چرخش: یعنی برق به موتور رسیده، اما میدان مغناطیسی نمی‌تواند روتور را بچرخاند. در این حالت یا یکی از فازها ناقص است، یا چیزی جلوی چرخش را گرفته، یا موتور زیر بار گیر کرده است.
- یک لحظه حرکت و بعد توقف: این الگو بیشتر به حفاظت‌ها، درایو یا بار بیش از حد مربوط است و باید کد خطای تابلو را دید.
وقتی موتور آسانسور روشن نمی‌شود و هیچ صدایی ندارد
در حالت سکوت، دنبال قطعی در زنجیرهٔ رسیدن فرمان به موتور بگردید. رایج‌ترین حلقه‌های این زنجیره این‌هاست:
قطع تغذیه یا عمل کردن کلید اصلی
گاهی ساده‌ترین علت درست است: فیوز یا کلید اصلی تابلوی آسانسور بعد از یک نوسان برق قطع شده است. اگر چراغ‌های کابین و نمایشگر طبقات هم خاموش‌اند، احتمال این مورد بالاست.
باز بودن مدار ایمنی
آسانسور تا وقتی همهٔ کنتاکت‌های ایمنی بسته نباشند حرکت نمی‌کند؛ از قفل درهای طبقات گرفته تا کلید توقف اضطراری و گاورنر. یک در نیمه‌بسته در یکی از طبقات کافی است تا فرمان حرکت صادر نشود و موتور ساکت بماند. در این وضعیت ایراد از موتور نیست و تعویض یا باز کردن موتور هیچ کمکی نمی‌کند.
ایراد کنتاکتور یا رله
کنتاکتوری که بوبینش سوخته یا کنتاکت‌هایش جرقه زده و سیاه شده، فرمان را به موتور منتقل نمی‌کند. صدای «تق» نیامدن از تابلو هنگام احضار، نشانهٔ رایج این ایراد است.
خطای درایو یا سافت‌استارتر
در آسانسورهایی که موتورشان با اینورتر یا سافت‌استارتر راه می‌افتد، اگر درایو خطا ثبت کرده باشد، خروجی نمی‌دهد. کد خطا معمولاً روی نمایشگر درایو یا برد فرمان دیده می‌شود. برای جزئیات این بخش، مقالهٔ تعمیر سافت استارتر آسانسور را ببینید.
وقتی موتور آسانسور فقط ویز می‌کند و نمی‌چرخد
ویز بدون چرخش حالتی است که نباید طولانی شود. موتوری که برق گرفته اما نمی‌چرخد، جریان زیادی می‌کشد و سیم‌پیچ آن در مدت کوتاهی داغ می‌شود. علت‌های اصلی:
قطع یا ضعف یکی از فازها
موتور سه‌فاز با دو فاز ممکن است فقط وزوز کند و راه نیفتد. این حالت بعد از خرابی شبکه، شل شدن یک ترمینال یا سوختن یک فیوز پیش می‌آید. اگر رلهٔ کنترل فاز سالم باشد معمولاً جلوی استارت را می‌گیرد، اما همیشه این‌طور نیست. توضیح کامل‌تر در مقالهٔ قطع فاز آسانسور آمده است.
باز نشدن ترمز
ترمز الکترومغناطیسی باید هم‌زمان با استارت آزاد شود. اگر بوبین ترمز برق نگیرد یا فاصلهٔ لنت‌ها درست تنظیم نشده باشد، موتور در برابر ترمز بسته زور می‌زند و فقط صدا می‌دهد. بوی داغ شدن لنت یا دیدن دود کم از اطراف کاسهٔ ترمز نشانهٔ همین حالت است.
گیر مکانیکی در گیربکس یا بلبرینگ
بلبرینگی که قفل کرده، روغن نامناسب در گیربکس حلزونی یا جسم خارجی در مسیر فلکه می‌تواند چرخش را سنگین کند. در این حالت موتور زیر بار عادی هم توان راه انداختن کابین را ندارد.
افت ولتاژ هنگام استارت
اگر کابل تغذیه برای جریان راه‌اندازی کوچک باشد یا اتصالات تابلو شل شده باشند، ولتاژ لحظهٔ استارت پایین می‌آید و موتور گشتاور کافی پیدا نمی‌کند. این ایراد معمولاً در ساعت‌های پرمصرف ساختمان بیشتر دیده می‌شود.
ایراد در خود سیم‌پیچ
اتصال حلقه‌ای در سیم‌پیچ یا افت عایق هم می‌تواند به ویز بدون چرخش برسد. تشخیص این مورد فقط با اندازه‌گیری مقاومت سیم‌پیچ‌ها و تست عایق ممکن است و با نگاه کردن معلوم نمی‌شود.
بررسی ایمن: وقتی موتور آسانسور روشن نمی‌شود، مدیر ساختمان چه کاری می‌تواند بکند؟
بیشتر این علت‌ها داخل تابلو و موتورخانه‌اند و دست زدن به آن‌ها برای افراد غیرمتخصص خطر برق‌گرفتگی یا حرکت ناگهانی کابین دارد. کارهای بی‌خطر این‌هاست:
- مطمئن شوید کسی داخل کابین گیر نکرده است. اگر کسی محبوس است، اولویت فقط نجات ایمن او توسط سرویس‌کار است.
- در همهٔ طبقات نگاه کنید که دری نیمه‌باز نمانده باشد یا جسمی لای در گیر نکرده باشد.
- ببینید چراغ‌ها و نمایشگرهای آسانسور روشن‌اند یا نه، و اگر روی تابلو یا نمایشگر کد خطا دیده می‌شود، از آن عکس بگیرید.
- اگر صدای ویز از موتورخانه می‌آید، پشت سر هم دکمه را نزنید. هر بار استارت ناموفق، موتور را داغ‌تر می‌کند.
- آسانسور را از مدار خارج کنید و روی درها اطلاعیه بگذارید تا ساکنان استفاده نکنند.
کارهایی که نباید انجام شود: باز کردن تابلو فرمان، جامپر کردن مدار ایمنی، آزاد کردن دستی ترمز یا چرخاندن فلکه بدون حضور سرویس‌کار. این کارها ممکن است کابین را بدون کنترل حرکت دهد.
سرویس‌کار در محل چه چیزهایی را بررسی می‌کند؟
وقتی موتور آسانسور روشن نمی‌شود، عیب‌یابی اصولی از ساده به پیچیده پیش می‌رود: ولتاژ هر سه فاز در ورودی تابلو و در خروجی کنتاکتور، وضعیت مدار ایمنی، کد خطای درایو، ولتاژ بوبین ترمز و فاصلهٔ لنت‌ها. اگر همهٔ این‌ها سالم باشند، نوبت به خود موتور می‌رسد: اندازه‌گیری مقاومت سیم‌پیچ‌ها، تست عایق با میگر و بررسی چرخش آزاد روتور و گیربکس در شرایط ایمن. خروجی این مرحله باید یک تشخیص روشن باشد، نه تعویض حدسی قطعه‌ها.
چه زمانی باید تماس بگیرید؟
اگر بعد از بررسی‌های ساده هنوز موتور آسانسور روشن نمی‌شود، یا حتی یک بار صدای ویز بدون حرکت شنیده‌اید، بهتر است آسانسور خاموش بماند تا سرویس‌کار برسد. ادامهٔ استفاده می‌تواند یک ایراد کوچک مثل قطع فاز را به سوختن سیم‌پیچ تبدیل کند. اگر مشکل فقط حرکت نکردن کابین است و هنوز نمی‌دانید از موتور است یا نه، راهنمای آسانسور حرکت نمی‌کند مسیر بررسی کلی‌تری دارد.
جمع‌بندی
اگر موتور آسانسور روشن نمی‌شود، سکوت کامل معمولاً به مسیر فرمان و مدار ایمنی اشاره دارد و ویز بدون چرخش به فاز ناقص، ترمز بسته یا گیر مکانیکی. در هر دو حالت، کار مدیر ساختمان ثبت نشانه‌ها و خارج کردن آسانسور از مدار است، نه آزمایش پشت سر هم. لکتور امکان اعزام فوری سرویس‌کار را دارد و اگر عیب به موتور برسد، کار را با عیب‌یابی دقیق و ضمانت تعمیر انجام می‌دهد. برای آشنایی با روند کار و ثبت درخواست، صفحهٔ خدمات تعمیر موتور آسانسور لکتور را ببینید.
لکتور
نیاز به بازدید فنی یا تعمیر فوری دارید؟
برای مراکز تجاری، اداری و ایستگاه‌ها، تیم لکتور با برآورد کتبی و اجرای غیرکاری آماده اعزام است.