تکان خوردن کابین آسانسور یکی از رایج‌ترین شکایت‌های ساکنان است: ضربه هنگام راه افتادن، ترمز تند در توقف یا لرزش و ضربه وسط مسیر. این تکان‌ها گاهی فقط آزاردهنده‌اند و گاهی نشانهٔ ایرادی در ترمز، درایو یا سیستم تعلیق کابین که باید زود رسیدگی شود.
در این مطلب انواع تکان، علت محتمل هر کدام و کارهایی که برای رفع آن انجام می‌شود را مرور می‌کنیم.
شرکت لکتور با مدیریت رضا ظهره‌وند، در زمینه فروش، نصب، تعمیر، سرویس و نوسازی آسانسور و پله‌برقی فعالیت می‌کند. این مجموعه خدمات تخصصی تعمیر انواع موتورهای گیربک
تکان در کدام لحظه است؟
اولین قدم برای عیب‌یابی این است که دقیقاً بدانیم ضربه کِی حس می‌شود. سه حالت اصلی وجود دارد و علت هر کدام متفاوت است:
| زمان تکان | علت‌های محتمل |
|---|---|
| هنگام راه افتادن | تنظیم ترمز، پارامترهای شروع درایو، کوپلینگ فرسوده، لقی گیربکس |
| هنگام توقف | تنظیم کاهش سرعت درایو، ترمز زودهنگام، سنسورهای تراز طبقه |
| وسط مسیر | کفشک‌های فرسوده، ریل ناتراز یا کثیف، کشش نابرابر سیم‌بکسل‌ها، ایراد انکودر |
| فقط در یک نقطهٔ مشخص چاه | اتصال ریل‌ها (درز ریل)، براکت شل یا مانع در مسیر |
| فقط با بار زیاد | تنظیم وزنهٔ تعادل، فلکه یا گیربکس |
اگر همراه تکان صدای غیرعادی هم هست، یادداشت کنید؛ این اطلاعات به تکنسین کمک می‌کند سریع‌تر به علت برسد.
تکان هنگام راه افتادن و توقف
تنظیم ترمز
در موتورهای گیربکسی، اگر ترمز دیرتر از شروع گشتاور موتور باز شود، کابین با ضربه راه می‌افتد؛ اگر زودتر از توقف کامل ببندد، توقف تند می‌شود. لنت فرسوده یا فاصلهٔ نادرست هم همین اثر را دارد. ببینید لنت ترمز آسانسور.
پارامترهای درایو و انکودر
در آسانسورهای دارای درایو، منحنی شتاب، زمان‌های باز شدن ترمز و تنظیمات کنترل سرعت تعیین می‌کند حرکت نرم باشد یا با ضربه. تغییر موتور، تعویض درایو یا خرابی انکودر می‌تواند این تنظیمات را به هم بزند. ببینید تعمیر درایو آسانسور و تعمیر انکودر آسانسور.
کوپلینگ و گیربکس
لاستیک‌های فرسودهٔ کوپلینگ یا لقی دنده‌های گیربکس باعث می‌شود در لحظهٔ تغییر جهت نیرو، ضربه منتقل شود. توضیح کامل در کوپلینگ موتور آسانسور.
تکان خوردن کابین آسانسور وسط مسیر
کفشک‌ها و ریل‌ها
کفشک‌ها کابین را روی ریل هدایت می‌کنند. وقتی لاستیک یا لایهٔ لغزندهٔ آن‌ها ساییده شود، کابین بین ریل‌ها لق می‌زند. ریل کثیف، خشک یا ناتراز و درز ریل‌هایی که درست هم‌سطح نشده‌اند، در نقاط مشخصی از مسیر ضربه ایجاد می‌کنند. ببینید کفشک آسانسور.
سیم‌بکسل‌ها
اگر کشش سیم‌بکسل‌ها برابر نباشد، بار روی یکی بیشتر می‌افتد و کابین در حرکت نوسان می‌کند. این وضعیت فلکه را هم ناهموار می‌سایند. تنظیم کشش و در صورت فرسودگی، تعویض سیم‌بکسل لازم است؛ ببینید تعویض سیم بکسل آسانسور.
فلکه و وزنهٔ تعادل
شیارهای ساییدهٔ فلکه یا تنظیم نادرست وزنهٔ تعادل هم ممکن است به تکان خوردن کابین آسانسور منجر شود، به‌خصوص وقتی بار کابین تغییر می‌کند. ببینید فلکه گیربکس آسانسور.
تکان همراه با توقف نامنظم طبقه
اگر کابین بعد از تکان بالاتر یا پایین‌تر از کف طبقه می‌ایستد، احتمالاً سنسورها یا تنظیمات تراز ایراد دارند و تکان نتیجهٔ اصلاح ناگهانی موقعیت است. این حالت خطر زمین خوردن مسافر را دارد. توضیح بیشتر در تراز نبودن آسانسور با طبقه.
چه زمانی تکان خطرناک است؟
- تکان شدید و ناگهانی همراه با صدای کوبشی
- توقف ناگهانی وسط مسیر و گیر کردن کابین
- بوی سوختگی یا داغ شدن موتور همراه با تکان
- اختلاف زیاد کف کابین با کف طبقه
- تکانی که روزبه‌روز شدیدتر می‌شود
در این حالت‌ها آسانسور را از سرویس خارج کنید و درخواست اعزام تعمیرکار اضطراری بدهید. توقف ناگهانی ممکن است عمل کردن پاراشوت باشد که بررسی تخصصی می‌خواهد؛ ببینید گاورنر و پاراشوت آسانسور.
روند عیب‌یابی تکنسین
- سوار شدن و حس کردن تکان در جهت بالا و پایین، با کابین خالی و باردار
- بررسی ترمز، فاصلهٔ لنت و زمان‌بندی باز و بسته شدن آن
- بررسی پارامترهای درایو و سیگنال انکودر
- بازدید کوپلینگ و لقی گیربکس
- بازدید کفشک‌ها، ریل‌ها و درز ریل از روی کابین
- اندازه‌گیری کشش سیم‌بکسل‌ها و وضعیت فلکه
به همین ترتیب، از ساده‌ترین و پرتکرارترین علت‌ها شروع می‌شود تا تعویض قطعه بی‌دلیل انجام نشود. در بیشتر ساختمان‌ها، علت تکان خوردن کابین آسانسور در همین چند مرحلهٔ اول پیدا می‌شود.
رفع تکان خوردن کابین آسانسور در لکتور
کارشناسان لکتور علت تکان را با بررسی مرحله‌به‌مرحلهٔ ترمز، درایو، موتور، گیربکس، کفشک و سیم‌بکسل پیدا می‌کنند و گزارش کتبی کار و هزینه ارائه می‌دهند. اگر منشأ تکان در موتور یا گیربکس باشد، تعمیرات موتور آسانسور در کارگاه تخصصی لکتور انجام و تست می‌شود. تعمیرات با گارانتی انجام می‌شود. صفحهٔ تعمیرات آسانسور را ببینید.
تکان خوردن کابین آسانسور در آسانسورهای هیدرولیک
در آسانسورهای هیدرولیک، تکان معمولاً به شیرهای کنترل، هوای داخل روغن، دمای روغن یا تنظیم شروع و توقف پمپ مربوط است. روغن سرد در زمستان یا روغن کهنه و آلوده باعث می‌شود حرکت در شروع کند و بعد ناگهانی شود. نشتی جزئی هم ممکن است کابین را در توقف کمی پایین بیاورد و سیستم با یک حرکت اصلاحی آن را بالا ببرد که به‌صورت تکان حس می‌شود. این موارد با تنظیم شیرها، هواگیری و تعویض روغن رفع می‌شوند.
تکان بعد از نوسازی یا تعویض قطعه
یکی از زمان‌هایی که شکایت از تکان خوردن کابین آسانسور زیاد می‌شود، بعد از تعویض موتور، درایو یا تابلو است. قطعهٔ جدید سالم است، اما پارامترهای حرکت با مشخصات موتور، وزن کابین و وزنهٔ تعادل هماهنگ نشده‌اند. راه‌اندازی اصولی پس از نوسازی، شامل تنظیم منحنی سرعت، زمان ترمز و تست با بارهای مختلف، این مشکل را حل می‌کند. اطلاعات بیشتر در نوسازی آسانسور.
اثر تکان روی قطعات و ساکنان
تکان مداوم فقط آزاردهنده نیست. هر ضربه به کوپلینگ، دنده‌های گیربکس، کفشک‌ها و اتصالات کابین فشار می‌آورد و فرسودگی را تسریع می‌کند. برای سالمندان، کودکان و افرادی که با عصا یا ویلچر از آسانسور استفاده می‌کنند، تکان شدید خطر زمین خوردن دارد. در ساختمان‌های اداری و تجاری هم تکان کابین تصویر ناخوشایندی برای مراجعان می‌سازد.
چه اطلاعاتی به تکنسین بدهید؟
- تکان در بالا رفتن است، پایین آمدن یا هر دو
- در شروع، وسط مسیر یا توقف
- همیشه هست یا فقط در ساعات خاص و با بار زیاد
- از چه زمانی شروع شده و آیا بعد از تعمیر یا تعویض قطعه بوده است
- همراه صدا، بو یا توقف نامنظم طبقه هست یا نه
با این اطلاعات، عیب‌یابی تکان خوردن کابین آسانسور معمولاً در همان بازدید اول به علت اصلی می‌رسد.
گاهی ساکنان به تکان خوردن کابین آسانسور عادت می‌کنند و آن را بخشی از رفتار عادی دستگاه می‌دانند، در حالی که آسانسور سالم باید نرم راه بیفتد و نرم بایستد. اگر ساکنان جدید یا مهمانان از تکان شکایت می‌کنند، این نشانه‌ای است که مشکل از حد عادی گذشته است. ثبت تاریخ شروع تکان در دفترچهٔ سوابق آسانسور به تکنسین کمک می‌کند ارتباط آن را با تعمیرها یا تغییرات قبلی پیدا کند.
تکان خوردن کابین آسانسور و تنظیمات درایو
در دستگاه‌های دارای درایو، بخشی از تکان خوردن کابین آسانسور با تنظیم شتاب و منحنی توقف برطرف می‌شود. اما اگر تکان خوردن کابین آسانسور پس از تنظیم هم ادامه دارد، کفشک‌ها، ریل و ترمز باید بررسی شوند.
تکان خوردن کابین آسانسور که همراه با صدای فلزی است را جدی‌تر بگیرید؛ ممکن است نشانهٔ آسیب ریل یا کفشک باشد.
ثبت اینکه تکان خوردن کابین آسانسور در کدام طبقه یا کدام مرحلهٔ حرکت رخ می‌دهد، عیب‌یابی را سریع‌تر می‌کند. تکان خوردن کابین آسانسور در آسانسورهای پرکار معمولاً با سایش کفشک‌ها شروع می‌شود. اگر تکان خوردن کابین آسانسور ناگهانی شدید شده، تا بررسی تکنسین از دستگاه استفاده نکنید.
علت‌های مکانیکی مرتبط: کفشک آسانسور و صدای غیرعادی ترمز.
سوالات متداول
تکان خوردن کابین آسانسور خطرناک است؟
تکان خفیف معمولاً خطر فوری ندارد اما نشانهٔ فرسودگی یا تنظیم نادرست است. تکان شدید، همراه با صدا یا توقف ناگهانی باید فوراً بررسی شود.
چرا آسانسور فقط هنگام توقف ضربه می‌زند؟
معمولاً تنظیم کاهش سرعت درایو، زمان بسته شدن ترمز یا سنسورهای تراز علت است.
آیا روغن‌کاری ریل تکان را رفع می‌کند؟
اگر علت خشکی یا کثیفی ریل باشد بله؛ اما کفشک فرسوده یا ریل ناتراز با روغن‌کاری درست نمی‌شود.
بعد از تعویض موتور، کابین تکان می‌خورد؛ چرا؟
احتمالاً پارامترهای درایو و ترمز با موتور جدید تنظیم نشده‌اند.
رفع تکان کابین چقدر هزینه دارد؟
از یک تنظیم ساده تا تعویض قطعه متفاوت است و پس از عیب‌یابی کتبی اعلام می‌شود.
مطالب مرتبط لکتور: کفشک آسانسور، لرزش موتور آسانسور، تراز طبقه، خدمات تعمیر آسانسور.
جمع‌بندی
تکان خوردن کابین آسانسور تقریباً همیشه علت مشخصی دارد که با عیب‌یابی منظم پیدا می‌شود. هرچه زودتر رسیدگی شود، از سایش بیشتر قطعات و نارضایتی ساکنان جلوگیری می‌شود. برای بازدید درخواست ثبت کنید.
درخواست بازدید و استعلام: برای ثبت درخواست به صفحه تماس لکتور مراجعه کنید.
لکتور
نیاز به بازدید فنی یا تعمیر فوری دارید؟
برای مراکز تجاری، اداری و ایستگاه‌ها، تیم لکتور با برآورد کتبی و اجرای غیرکاری آماده اعزام است.